Adam Śliwa

dodane 12.03.2013 13:26

Białe złoto

Kiedyś cenna jak pieniądze. Dziś tak tania, że posypujemy nią drogi.

Sól jest niezbędna do życia. I nie ma w tym przesady. Mimo że chlorek sodu, zwany potocznie solą jest minerałem i nie ma żadnych wartości odżywczych, to jednak nasz organizm bez soli nie może się obejść.

Zamiast lodówki
W przyrodzie sól kamienna to minerał zwany halitem. Jego głównym składnikiem jest chlorek sodu, oznaczany skrótem NaCl.
O tym, że sól jest potrzebna, człowiek przekonał się już dawno. Ale dopiero gdy zaczął prowadzić osiadły tryb życia i jeść więcej pokarmów roślinnych i zbożowych, soli zaczęło brakować. Dlatego plemiona osiedlały się w pobliżu miejsc, gdzie sól występowała (słone źródła, brzeg morza) a jej przy tym cena znacznie wzrosła.
W starożytności odkryto jeszcze, że sól konserwuje żywność. Dzięki temu zasolone mięso, ryby i sery ludzie mogli długo przechowywać i przewozić bardzo daleko.
Sól stała się tak cenna, że rzymskim legionistom żołd, czyli zapłatę, wypłacano solą. Stąd m.in. wzięło się powiedzenie: „słono zapłacić” A w języku angielskim, z czasu kiedy płacono solą, zostało nawet słowo „salary”, czyli wypłata.

Ogrzewanie, parowanie
Sól, zwana białym złotem pochodzi z wyschniętych mórz lub słonych jezior. W wyschniętych miliony lat temu jeziorach powstała sól kamienna wydobywana do dziś w kopalniach. Drugim sposobem zdobycia soli jest odparowanie zasolonej wody. Początkowo, gdy ludzie nie potrafili jeszcze wydobywać soli kamiennej, odparowywano solankę, czyli mocno słoną wodę i podgrzewano na ogniu. Kiedy woda wyparowała, na dnie pozostała sól. Innym sposobem, stosowanym już w Rzymie było wpuszczenie morskiej wody do sztucznego stawu. Słońce ogrzewało wodę, a gdy wyparowała, na dnie pozostawała sól.

Z solą jak z ropą
Skoro właściwie tak łatwo można było wyprodukować sól, to dlaczego była ona tak droga? Można to porównać do dzisiejszej sytuacji z ropą. Białe złoto było potrzebne każdemu. Aby więc czerpać zyski, władcy postanowili przejąć kontrolę nad produkcją soli. W XIV wieku na przykład dochód z produkcji soli w Bochni i Wieliczce był 1/3 wszystkich przychodów królewskiego skarbca. We Francji podatek od produkcji soli utrzymał się aż do 1945 roku. Do dziś nie wolno tam samemu produkować soli i zabrać ze sobą więcej niż litr wody morskiej.
Dzisiaj każdy ma łatwy dostęp do soli. Choć jest ona niezbędna do życia, może być też niezdrowa. Dorosły człowiek potrzebuje zaledwie ok. 8 gramów soli dziennie. Trzeba przy tym pamiętać, że wiele produktów zawiera sól jako konserwant.
Złoża soli są spore, praktycznie nieograniczone. Dzięki temu jej cena tak bardzo spadła, że nie oczyszczona sól kamienna może być wykorzystywana do posypywania śliskich dróg. 
 

« 1 »
oceń artykuł

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.