nasze media Mały Gość 11/2026

Wasz Franek fałszerz

|

Mały Gość 11/2026

dodane 22.10.2026 12:00

Niezły model

Jedliście fasolkę po bretońsku? Uważam, że niezła, tyle że z Bretanią ma tyle wspólnego, ile ryba po grecku ma wspólnego z Grecją. Czyli nic.

Podobno w Bretanii o niej nie słyszeli. Sama Bretania ma jednak – a w każdym razie miała w XIX wieku – sporo wspólnego z wiarą katolicką. Mieszkańcy tej krainy w północno-zachodniej Francji od wieków byli bardzo religijni. Pokazuje to obraz, który tu prezentuję.

Scena rozgrywa się w Kaplicy Saint-Tugen w Primelin w Bretanii. Widzimy tu bretońskiego marynarza, który boso składa przed ołtarzem Matki Bożej model żaglowca. Ta sytuacja to jest właśnie ex voto. Ten łaciński zwrot oznacza „zgodnie ze ślubowaniem” albo „ze ślubowania”. Chodzi tu o wypełnienie ślubowania, ofiarowanie Bogu albo świętemu daru obiecanego za wysłuchaną modlitwę lub ocalenie. Wśród bretońskich marynarzy popularnym darem były właśnie modele statków. Tamtejsi rybacy na co dzień ryzykowali życiem, no chyba że akurat byli na urlopie. Ponieważ jednak urlopów wtedy za bardzo nie praktykowano, no to łatwiej było o wieczny odpoczynek niż doczesny. W tych warunkach modele statków oznaczały: „ocalałem i oddaję to Maryi (albo innemu świętemu) jako dar wdzięczności”.

Widocznie więc ten człowiek przeżył jakąś niebezpieczną sytuację na morzu i dziękuje teraz Maryi za wysłuchanie modlitw. Umieszcza model statku na ołtarzu obok figury Maryi. Robi to publicznie, wobec całej społeczności, bo to nie jest modlitwa prywatna – za jego ocalenie dziękują wszyscy. Z przodu stoi jego żona, a obok niej ich dzieci. Jej nakrycie głowy jest mało oryginalne, bo jak każda bretońska zamężna kobieta nosi podobną krochmaloną chustę. Jak widać, sporo tam kobiet podobnie ubranych. Głowy mężczyzn są bardziej urozmaicone, bo jedni mają na głowie włosy, a inni niekoniecznie.

Malarz bardzo dokładnie przedstawił wnętrze kaplicy i wypełniające ją postacie. To zresztą typowe dla Henriego Royera, bo on upodobał sobie malowanie ludzi, w przeciwieństwie do wielu kolegów, którzy woleli malować krajobrazy. Gdy w 1896 roku w towarzystwie żony przybył do Bretanii, bardzo spodobało mu się malowanie tamtejszych mieszkańców. Skupiał się szczególnie na strojach, które malował z wielką drobiazgowością. Żeby oswoić ze sobą Bretończyków, nauczył się nawet mówić w ich języku.

Bretania tak urzekła malarza, że spędził w niej większość życia. Przeżył pierwszą wojnę światową jako żołnierz. Drugiej nie przeżył, bo jej nie dożył – choć niewiele brakło, bo zmarł w ostatnim dniu października 1938 roku.

No dobra, wystarczy już tych opowieści. Tym razem fałszerstw jest osiem.

Życzę powodzenia.

Ułatwienia dostępu

Dostosuj stronę tak, aby wygodniej Ci się czytało.

Tekst i nagłówki
Wielkość treści
Wielkość nagłówków
Kolory i obrazy
Nawigacja i animacje

Ustawienia zapamiętamy w tej przeglądarce.