Średniowieczne ksero

Adam Śliwa

|

MGN 12/2010

publikacja 10.11.2010 14:36

Gdyby nie ciężka praca uczonych z bibliotek oraz mnichów prawdopodobnie nie znalibyśmy dzieł Platona, Arystotelesa czy Cezara. Podobnie jest z Biblią.

Średniowieczne ksero Przechowywana w Muzeum Diecezjalnym w Pelplinie Biblia Gutenberga jest jedynym w Polsce i jednym z 48 takich egzemplarzy na świecie. JAKUB SZYMCZUK

Dzieła starożytnego świata znamy z ich średniowiecznych odpisów, czyli kopii. Oryginalne rękopisy zaginęły w kolejnej zawierusze historii. Na szczęście w czasach gdy nikt nie słyszał jeszcze o prawach autorskich, przepisywano cenne dzieła, aby rozpowszechnić je szeroko. Najstarsze odpisy dzieł Platona dzieli prawie 1400 lat od oryginału, a znane odpisy Ewangelii zaledwie ok. 30 lat.

PIĘCIOKSIĄG SAMARYTAŃSKI
To pierwsze znane tłumaczenie pierwszych pięciu ksiąg Biblii, zwanych księgami Mojżeszowymi. Tłumaczenie na język samarytański nie jest dokładne. Powstało ok. IV lub II w. przed Chrystusem. Ale znane odpisy pochodzą głównie z XIII w. po Chrystusie.

TARGUMY ARAMEJSKIE
Wielu Żydów z Persji mówiło na co dzień językiem aramejskim, stąd potrzeba takiego tłumaczenia. Również w tym przypadku przekład nie jest dosłowny, a obecny kształt przyjął ok. V w. po Chrystusie

SEPTUAGINTA
To jedno z najważniejszych tłumaczeń Starego Testamentu. Nazwa pochodzi od siedemdziesięciu (septuaginta) – tłumaczy, którzy pracowali nad przekładem Biblii na język grecki. Dokładnie było ich 72. Pracowali na zlecenie wspomnianego już króla Ptolemeusza II. To tłumaczenie też nie było doskonałe. Septuaginta zachowała się w licznych odpisach, które niestety, znacznie różnią się między sobą.

WULGATA
Od II w. po Chrystusie wielu tłumaczyło Biblię na język łaciński. Przekłady te miały różną wartość. Dopiero mnich Hieronim, późniejszy święty, zebrał je i poprawił. Korzystał z tekstów łacińskich, greckich lub hebrajskich. Dziś trudno rozpoznać oryginalny tekst Wulgaty, bo istnieje ona w wielu odpisach poprawianych przez kopistów. Jedną z wersji Wulgaty wydrukował w 1455 roku Jan Gutenberg.

TŁUMACZENIA NA JĘZYKI NARODOWE
Pierwszymi, którzy zaczęli tłumaczyć Biblię na języki Słowian, byli Cyryl i Metody. Jednak dopiero w renesansie wraz z wynalezieniem druku pojawiła się też potrzeba przekładów Pisma Świętego na różne języki. Dzięki temu Biblia mogła stać się łatwiej dostępna. Dziś jest przetłumaczona na ponad 2000 języków.

ŁUMACZENIA POLSKIE
Fragmenty Biblii tłumaczone były już w XV wieku. Pierwsze w historii pełne tłumaczenie Biblii z tekstów hebrajskich na język polski przyniosła reformacja. Kalwińska Biblia Brzeska powstała w 1563. Wśród katolików najpopularniejsze było tłumaczenie ks. Jakuba Wujka. Dziś najczęściej używa się Biblii Tysiąclecia.

Dziękujemy, że z nami jesteś

To dla nas sygnał, że cenisz rzetelne dziennikarstwo jakościowe. Czytaj, oglądaj i słuchaj nas bez ograniczeń.

Czytasz fragment artykułu

Subskrybuj i czytaj całość

już od 14,90

Poznaj pełną ofertę SUBSKRYPCJI

Masz subskrypcję?
Kup wydanie papierowe lub najnowsze e-wydanie.