Warszawska Wola, wrzesień 2009. Stare domy pamiętają jeszcze przedwojnie. Niby wszyscy się tu znają, bo mieszkają od lat. Wiedzą, gdzie przystanek tramwajowy, gdzie pizzeria i gdzie spożywczak. – A gdzie jest szkoła Lauder-Morasha? Gdzie jest żydowska podstawówka i gimnazjum? Kilku przechodniów ze zdziwieniem otwiera oczy: – Tu, w Warszawie? Szkoła żydowska? Obok nas? A owszem. Tuż między blokami, między przychodnią a zielonym skwerkiem. Budynek jest stary, kilkupiętrowy. Tu jest rok 5769 rok, a wrzesień to „elul”. Szare mury, szare szerokie schody. Ale piętro wybucha kolorami i dziecięcym śmiechem. Trwa przerwa. Mnóstwo zdjęć, prace dzieci. Jakoś tak od razu ciepło i przyjaźnie. Może wielki hipopotam namalowany plakatówkami tak działa? Przy hipciu napis: „Zachwycony jej powabem, hipopotam błagał żabę”. Słoń, i lew, i jeszcze kilka zwierzaków, które wyszły z poezji Brzechwy wprost na szkolny korytarz, też świetnie się tu czują. Zupełnie jak ich mali twórcy. Dzwonek. Rozbawione (nie mylić z „rozwrzeszczane”!) dzieci znikają w salach. – Idziemy do klasy gimnazjalnej, na historię – objaśnia uśmiechnięta pani Ela Siesicka, szkolny psycholog. – Wszyscy już czekają.

Szalom szabas!
Stołówka jest niewielka. Wszyscy siadają w rzędach za stołami. Gadają. Wchodzi rabin. Rozmowy powoli milkną. Zaczyna się szabasowe śniadanie: obowiązkowy i... bardzo lubiany punkt każdego szkolnego piątku. Wspólny śpiew przy gitarze. Po hebrajsku. Pierwszą piosenkę znają nieliczni. Ale melodia szybko wpada w ucho. Na każdym stole kilka kartek z tekstem. Po minucie, dwóch, śpiewają prawie wszyscy: i prawosławny Mikołaj, i Filip. I reformowany Łukasz. Aleks, żyd ortodoksyjny (na głowie jarmułka), wierci się i rozgląda. Trudno mu usiedzieć. Taki charakter. W końcu i on bierze kartkę z tekstem. Na dole polskie tłumaczenie „piosenki”: „Dobrze jest dziękować Haszem (Bogu) i śpiewać twojemu wielkiemu Imieniu”... Brzmi znajomo, prawda? Na stołówkowej tablicy napis: „Szalom szabat”. Radosnego, szczęśliwego szabatu. Płoną świece. Dyrektor szkoły – rabin Maciej Pawlak wypowiada słowa modlitwy: „Baruch Ata Haszem, Eloheinu, melech haolam aszer kidszanu bemicwotaw weciwanu lehadlik ner szel szabat” (Błogosławiony jesteś Ty, Haszem, nasz Bóg, Król Świata, który uświęcił nas swoimi przykazaniami i nakazał nam zapalać świecę na Szabat). – Rabin modli się nad kubeczkami z sokiem winogronowym. Modlitwa nazywa się kidusz. Jest cisza jak makiem zasiał. Gdy u ortodoksyjnych rodzin żydowskich wieczorem rozpocznie się prawdziwy szabas, ojciec rodziny też zmówi kidusz. I pomodli się nad winem – symbolem radości. Ale na razie, w szkole, dzieci pij ą sok. Rabin błogosławi dwie okrągłe chałki, czyli słodki chleb. Chałki pachną jajkami, są świeże, prawie jeszcze ciepłe. Zrobione tu, w szkole, na miejscu. Wszystko dzieje się według ustalonego, prastarego rytuału. „Baruch Ata Haszem, Eloheinu, melech haolam, hamoci lechem min haarec” (Błogosławiony jesteś Ty, Haszem, nasz Bóg, Król Świata, który wydobywasz z ziemi chleb). – Mężczyzna dzieli chałkę. Rabin Maciej Pawlak rozmawia z dziećmi. O czym? W skrócie o tym, jak być... dobrym człowiekiem. Zaczyna się szkolne, szabatowe śniadanie. Zawsze koszerne, czyli „odpowiednie”. Takie, jak nakazuje żydowskie prawo. Są kanapki z rybą, ogórek kiszony. Jest herbata z cytryną. A potem wspólne: „dzię-ku-je-my”. I z powrotem na lekcje.