Oprócz dinozaurów na lądach i w morzach żyło jeszcze wiele innych osobliwych stworzeń. Większość bezpowrotnie wymarła. Pozostały jedynie skamieniałości. W książce „Dinozaury oraz inne zwierzęta i rośliny prehistoryczne z terenu Polski” autorzy opisują, jakie zwierzęta i rośliny żyły kiedyś na ziemi, co to są skamieniałości i jakie było największe odkrycie paleontologiczne ostatnich lat w Polsce.

ERA PALEOZOICZNA
Era paleozoiczna rozpoczęła się 540 milionów lat temu, a skończyła 250 milionów lat temu. Z początkiem tej ery w morzach pojawiły się zwierzęta o ciele okrytym twardym pancerzem. Najlepiej znane to trylobity. Ich szerokie ciało okryte było twardym pancerzem. Łaziły po dnie za pomocą licznych odnóży. Zaatakowane zwijały się w kulkę. Wymarły z końcem ery paleozoicznej. W Polsce skamieniałe trylobity można znaleźć w Górach Świętokrzyskich.

ERA MEZOZOICZNA
Era mezozoiczna zaczęła się 250 milionów lat temu, a skończyła 65 milionów lat temu. Jest nazywana „erą gadów”, bowiem w tym czasie rozmaite gady opanowały Ziemię. Na lądach żyły dinozaury, w morzach ichtiozaury i plezjozaury, a w powietrzu pterozaury. Oprócz wielkich gadów w erze mezozoicznej żyły też morskie amonity.

Archeopterys
PIERWSZE PTAKI
W okresie jurajskim i kredowym w powietrzu panowały pterozaury o skórzastych skrzydłach. Żyły nad brzegami mórz i polowały na ryby. Pod koniec ery mezozoicznej wymarły wielkie gady lądowe, morskie i latające. Przetrwały jedynie żółwie, jaszczurki, ptaki i ssaki.

ERA KENOZOICZNA
Era kenozoiczna rozpoczęła się po wymarciu dinozaurów 65 milionów lat temu i trwa do dziś. Jest nazywana „erą ssaków”. Oprócz nich w erze kenozoicznej rozkwit przeżyły także ptaki.

Nielotne praptaki
WIELKIE PTAKI
Tuż po wymarciu dinozaurów, jedynymi dużymi zwierzętami lądowymi były krokodyle i nielotne ptaki. Duże ssaki pojawiły się kilka milionów lat później.

Pierwotne konie
PIERWOTNE KONIE
Początkowo w lasach, ale z czasem na stepach żyły konie i zebry. Wrogiem pierwotnych koni były tygrysy szablozębne – wielkie koty o długich szablastych kłach. Przecinały nimi jak nożem gardło swych ofi ar. Do życia na terenach otwartych są przystosowane także wielkie ptaki drapieżne – orły i sępy. Latają one na dużej wysokości, wypatrując łupu – martwych, chorych albo rannych zwierząt. Niektóre wymarłe orły miały skrzydła o rozpiętości 4 metrów!

WĘGIEL BRUNATNY
Dwadzieścia mi l ionów lat temu, ze szczątków roślin rosnących w podmokłych lasach w środkowej Polsce powstawał węgiel brunatny. W tym czasie na południu naszego kraju znajdowała się zatoka ciepłego morza, gdzie żyły rekiny, delfi ny i wieloryby. W drugiej połowie ery kenozoicznej klimat zaczął się stopniowo ochładzać. Ciepłe, wilgotne lasy ustąpiły miejsca suchym obszarom trawiastym. Pojawiły się zwierzęta przystosowane do życia na terenach otwartych. Wśród przybyszów byli też przodkowie ludzi. Postępujące ochłodzenie doprowadziło do powstania wielkich lodowców na północy. Zaczęła się epoka lodowa.

Jeleń olbrzymi
EPOKA LODOWA
Lądolód pokrył północne obszary Ziemi około miliona lat temu. Trwało to dziesięć tysięcy lat. Większość zwierząt przeniosła się wtedy na południe. Ich miejsce zajęły duże ssaki przystosowane do chłodów. Jednym z najlepiej poznanych zwierząt tej epoki jest niedźwiedź jaskiniowy. Żył w lasach.